सांगोला : बैलाचा नाद खुळा!! या म्हणीचा प्रत्यय सांगोला येथील जनावरांच्या बाजारात अनुभवायला आला. लिंगनूर (मिरज) येथील बैलगाडा मालकाने बैलगाडा शर्यतीसाठी तब्बल २७ लाख रुपयेला जातीवंत खिलार बैल खरेदी केला.सांगोला येथील जातीवंत खिलार जनावरांचा बाजार पश्चिम महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे.
दर रविवारी कर्नाटक, पश्चिम महाराष्ट्रातील विशेषता सोलापूर जिल्ह्यातील शेतकरी, व्यापारी खिलार बैल, खोंड, खिलार गाई खरेदी विक्रीसाठी आणतात. बैलगाडा शर्यतीसाठी बैलगाडा मालक सांगोल्याच्या बाजारात येऊन आपल्या पसंतीने पारखुन हौशीने जातीवंत खिलार बैल किंवा खोंड खरेदी करतात रविवारी लिंगनुर येथील बैलगाडा मालक अजिंक्य कोपर्डे यांनी बाजारात येवून बैलगाडा शर्यतीसाठी घेरडी येथील बिरा घुटूकडे यांच्याकडून ” हरण्या ” बैल तब्बल २७ लाख रुपयेला खरेदी करून बैलगाडा शर्यतीची रंगत वाढवली एवढेच नाही तर क्षणातच त्याचे गेम चेंजर’ म्हणून नावही ठेवलं. हरण्या बैलला पाहण्यासाठी शेतकरी पशुपालकांनी गर्दी केली होती.
यावेळी सांगोला कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्यावतीने बिरा घुटूकडे (घेरडी) व अजिंक्य कोपर्डे (लिंगनुर) या दोन्हीही बैलगाडा मालकांचा फेटा बांधून पुष्पहार घालून सत्कार केला. यावेळी फटाक्याची आतिषबाजी करीत जल्लोष केला. यावेळी सांगोला कृषी उत्पन्न बाजार समितीचे सचिव उत्तम खोकले, लेखापाल महेंद्र वाघमारे, लिपिक संजय माने, बाळू नरोटे, सुनील रुपनुर आकाश पाटील अक्षय नलावडे, निवेदक इर्शाद बागवान आदी उपस्थित होते.
सांगोला जनावरांचा बाजार : पश्चिम महाराष्ट्रातील खिलार जनावरांचे प्रमुख व्यापार केंद्र
सोलापूर जिल्ह्यातील सांगोला येथील जनावरांचा बाजार हा महाराष्ट्रातील सर्वात प्रसिद्ध आणि पारंपरिक जनावरांच्या बाजारांपैकी एक मानला जातो. विशेषतः जातीवंत खिलार बैल, खोंड आणि खिलार गाईंच्या खरेदी-विक्रीसाठी या बाजाराची संपूर्ण राज्यात ओळख आहे. दर रविवारी येथे हजारो शेतकरी, पशुपालक, व्यापारी आणि बैलगाडा शर्यतीचे शौकीन मोठ्या संख्येने उपस्थित राहतात.
बाजाराचे वैशिष्ट्य:
सांगोला कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या परिसरात हा साप्ताहिक बाजार भरतो.
महाराष्ट्रासह कर्नाटकातील अनेक जिल्ह्यांतून व्यापारी व शेतकरी येथे येतात.
विशेषतः सोलापूर, सांगली, सातारा, कोल्हापूर, पुणे, अहमदनगर आणि कर्नाटकातील विजापूर, अथणी, जमखंडी परिसरातील व्यापाऱ्यांची मोठी उपस्थिती असते.
दर आठवड्याला शेकडो जनावरांची खरेदी-विक्री येथे केली जाते.
खिलार जातीचे विशेष आकर्षण :
सांगोला बाजाराचे मुख्य आकर्षण म्हणजे खिलार जातीचे बैल. ही जात मजबूत शरीरयष्टी, लांब व टोकदार शिंगे, वेगवान धावण्याची क्षमता आणि कष्टाळूपणासाठी प्रसिद्ध आहे. त्यामुळे बैलगाडा शर्यतींसाठी या जातीच्या बैलांना मोठी मागणी असते.
बैलगाडा शर्यतीसाठी पसंती:
राज्यात बैलगाडा शर्यतींना पुन्हा परवानगी मिळाल्यानंतर सांगोला बाजाराचे महत्त्व अधिक वाढले आहे. शर्यतीसाठी दर्जेदार बैलांच्या शोधात अनेक मालक येथे येतात. उत्कृष्ट बैलांसाठी लाखो रुपयांचे व्यवहार होणे आता सामान्य बाब झाली असून, काही वेळा २० ते ३० लाख रुपयांहून अधिक किंमतीचे व्यवहारही या बाजारात झाले आहेत.
ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना:
सांगोला जनावरांचा बाजार हा केवळ खरेदी-विक्रीचे ठिकाण नसून ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग आहे. जनावरांचा व्यापार, वाहतूक, पशुखाद्य, औषधे, कृषी साहित्य, दोरखंड, घंटा, सजावटीचे साहित्य आणि इतर पूरक व्यवसायांनाही या बाजारामुळे मोठी चालना मिळते.
सांस्कृतिक महत्त्व:
हा बाजार ग्रामीण संस्कृतीचे जिवंत दर्शन घडवतो. शेतकरी आपल्या जनावरांची सजावट करून बाजारात आणतात. मोठ्या व्यवहारांनंतर विक्रेता आणि खरेदीदारांचा फेटा बांधून सत्कार केला जातो, फटाक्यांची आतषबाजी केली जाते आणि पारंपरिक पद्धतीने आनंदोत्सव साजरा केला जातो.
सांगोला येथील जनावरांचा बाजार हा केवळ जनावरांच्या व्यापारापुरता मर्यादित नसून, तो पश्चिम महाराष्ट्रातील पशुधन संवर्धन, खिलार जातीचे जतन आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळ देणारे एक महत्त्वाचे केंद्र म्हणून ओळखला जातो. त्यामुळेच आज सांगोला बाजाराला “खिलार जनावरांची राजधानी” असेही संबोधले जाते.
About the Author
